Ontsnappen aan de file

Bron: De Zaak

Wacht u ook nog steeds op dé oplossing voor de files? Vergeet het maar. Deskundigen zijn het er over eens: zolang de auto wettelijk is toegestaan, komen we er niet meer van af. Er zit niets anders op dan ons aan de files aan te passen. De Zaak zet voor u op een rij wat u kunt doen om het leed waar mogelijk te verzachten en hoeveel dat kost.

Telewerken
Door thuis te werken voorkomt u dat u in de file staat. Telewerken spaart brandstof en leidt vaak tot een hogere productiviteit, want thuis kan stevig en ongestoord worden doorgewerkt. De fiscus stimuleert het telewerken, maar stelt ook voorwaarden.
Om te beginnen moet de werkplek thuis voldoen aan de Arbo-wet: dus goede verlichting, een prettig werkblad en een goede stoel zijn vereist. En de werkplek moet minimaal op één vaste dag per week worden gebruikt. Een maximum is er niet. Een ondernemer mag onbelast het kantoormeubilair vergoeden tot 1815 euro per vijf jaar, inclusief BTW. Voor de privé-pc geldt 2269 euro per drie jaar. Maar de laptop van het werk zonder fiscale gevolgen mee naar huis nemen kan natuurlijk ook.
Voor de telefoon geldt dat de baas die voor 100 procent kan vergoeden. De werknemer krijgt een fiscale bijtelling bovenop het bruto salaris van ruim 22 euro per maand. Voor een tweede vaste lijn of een mobiele telefoon geldt geen bijtelling, zolang de werkgever kan aantonen dat de voorziening minimaal 90 procent zakelijk wordt gebruikt.
De fiscale mogelijkheden van telewerken zijn niet riant, vindt Jan-Willem Sies van het belastingadviesbureau De Wolf & Partners, dat 15 actieve telewerkers telt. “De overheid ziet het als promotie, maar dat fiscale voordeeltje slaat eigenlijk helemaal nergens op, zo minimaal is het.”
De filebestrijding is in de regel niet de belangrijkste reden om te gaan telewerken. Sies. “Bij ons is iedereen enthousiast en heeft iedereen het druk. Mensen hebben dus te weinig tijd, net als in de file. Daarom hebben we gezegd: we gaan telewerken. In het begin zijn er misschien kinderziekten, zoals: mijn printer doet het niet. Maar dat gaat voorbij. We zijn nu productiever en relaxeter. Ook het thuisfront is blij.”
Over telewerken bestaan veel vooroordelen, zoals de angst dat werknemers thuis overwegend niets zitten te doen. Om het telewerken te stimuleren is er het Nederlands Telewerkforum, gesteund door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. (www.telewerkforum.nl.) Op de website van het ministerie zelf kunt u een speciale test doen om te kijken of telewerken bij uw onderneming past. (www.minvenw.nl/telewerken.)

Spitskantoor
Incidenteel telewerken, maar dan niet thuis, maar op een flexibele werkplek ergens in de buurt van uw woonplaats. Dat scheelt een hoop papierwerk. In Nederland worden dergelijke werkplekken aangeboden door zo’n veertig business centers. Belangrijk voordeel is dat u ’s morgens gewoon op tijd aan de slag kunt en tegelijkertijd de file kunt uitzitten. Een werkplek voor een dag, compleet met koffie, internet, computeraansluiting en receptie, kost ongeveer 60 tot 70 euro.
Het aanbod van spitskantoren en telewerkplekken is nu nog behoorlijk versnipperd. Maar de businesscenters werken aan een gezamenlijk aanbod. Mogelijk in de loop van dit jaar kunnen bedrijven via abonnementen flexplekken inkopen bij de koepelorganisatie, de Office Business Centers Association Netherlands.
Voorzitter van de koepelorganisatie is John Milhado. Hij zegt: “We zijn er nu echt serieus mee bezig, want de belangstelling groeit enorm. Zelf doe ik het ook al een tijdje. Ik werk eigenlijk in Amsterdam, maar fiets nu eerst naar Hilversum om daar tot een uurtje of 11 te werken. Dat scheelt vijf kwartier files per dag.”

Een chauffeur
In de file doorwerken terwijl een chauffeur u naar uw afspraak stuurt? Het lijkt allen weggelegd voor bestuurders van grote ondernemingen. Maar inspelend op de huidige verkeerscrisis zijn er steeds meer slimme ondernemers die chauffeursdiensten op maat leveren. Een deeltijdchauffeur? Een student, die u in uw eigen vierwieler vervoert? Alles is mogelijk.
Er zijn verschillende chauffeursdiensten die studenten inschakelen om u in uw eigen auto te vervoeren. Dat is makkelijk wanneer u achterin wilt doorwerken, maar ook als u de dag wilt afsluiten met een personeelsborrel. De student brengt u na afloop keurig thuis en parkeert de wagen voor de deur.
Het Rotterdamse Pantarij rekent voor deze service 16 euro per uur, met een minimum van drie uur. Heen en terug van Rotterdam naar Amsterdam kost u grofweg 90 euro. Bij die prijs is het vervoer van de student zelf inbegrepen. Wanneer u zich laat brengen naar plekken, die met het openbaar vervoer moeilijk bereikbaar zijn, zijn er extra kosten, gemiddeld zo’n 30 euro per rit.
Heeft u liever een vaste chauffeur, maar heeft u hem of haar maar af en toe nodig, dan kan dat ook. Bijvoorbeeld bij Brussaard in Maarssen. Hier krijgt de klant een vaste directiechauffeur op afroep vanaf 25 euro per uur (minimaal 3 uur). Als u er eenmalig een luxe limousine bij wilt – met lederen bekleding, een leeslampje en televisie – dan moet u rekenen op ongeveer 58 euro per uur. Brussaard heeft ook deeltijdchauffeurs, zodat u uw chauffeur kunt delen met twee of drie andere bedrijven.

Vliegen
Ooit overwogen te vliegen naar een vergadering in Maastricht? Het lijkt omslachtig en duur, maar voor sommige zakenreizigers biedt het vliegtuig wel degelijk uitkomst. Wie bijvoorbeeld in de buurt van Schiphol kantoor houdt en een vergadering heeft in Groningen, kan vanaf Amsterdam in amper 25 minuten naar vliegveld Eelde. Voor 98 euro brengt Trans Travel Airlines u naar het hoge noorden of andersom. Het goedkoopste retourtje kost 105 euro (exclusief 15 euro luchthavenbelasting).
Helaas huist niet iedere ondernemer vlakbij een luchthaven. Bovendien is het aantal lijndiensten in Nederland op de vingers van één hand te tellen. De minister en ook de KLM hebben liever dat u de trein neemt.
Maar vliegen kan wel, zoals tussen Amsterdam, Eindhoven en Maastricht. KLM Exel – een volledig zelfstandig opererend bedrijf – vliegt een paar keer per dag tussen Amsterdam en het zuiden van het land. Het goedkoopste ticket kost ongeveer 160 euro, maar daarvoor reist u wel in een dik halfuur van Maastricht naar Schiphol.
Hans Buchleitner van Intertec Consultancy, gehuisvest op het terrein van Maastricht Airport, vloog tot voor kort twee keer per week op en neer naar Amsterdam. “Vanwege de files. Voor mij als consultant is tijd natuurlijk geld. Met de auto doe je er minstens twee uur en drie kwartier over. Nu was ik binnen twee uur van huis op kantoor.” Tijdig boeken is volgens Buchleitner een voorwaarde. “Er zijn een paar goedkope stoelen. Dus wie het eerst komt….”

De helikopter
Vrolijk wentelwiekend naar een afspraak lijkt ideaal, maar als alternatief voor de file komt de helikopter nog niet van de grond. Het is wel ooit serieus geprobeerd. Gerard Brinkert uit Purmerend importeerde in de jaren negentig de eerste eenpersoons heli van Amerikaanse makelij. Hij verkocht er 21, maar vliegen doen ze in Nederland niet meer. Het toestel werd voor 32.000 dollar geleverd als bouwpakket. Het kostte dus flink veel sleuteltijd om de heli aan de praat te krijgen.
“Los daarvan is een helikopter een heel gedoe”, verzucht Brinkert. “Er zijn veel regels waaraan jij je moet houden. Voordat je kunt landen, moet je toestemming hebben van de grondeigenaar en moet het terrein worden geïnspecteerd. Nee, het is niet zo dat je ’s morgens zomaar vanachter je boerderijtje kunt wegvliegen.”
Wie het vliegen liever aan een ander laat – en niet terugschrikt voor de tijdrovende papierwinkel - kan een tweepersoons privé-heli kopen. Voor de kleinste variant begint de teller op 300.000 euro, exclusief piloot. Rotorjet in Den Helder biedt zakenmensen de mogelijkheid mede-eigenaar te worden (inclusief een aantal vlieguren per jaar), maar ook hier loopt deelname stevig in de papieren.
Blijft over het huren van een helikopter, bijvoorbeeld bij Heli Holland. Dit bedrijf - gespecialiseerd in evenementen en medisch transport – rekent minimaal 1300 euro voor een uurtje vliegen. De papierwinkel vergt dagen werk, dus zomaar bellen en bestellen is er niet bij. Bovendien: bij slecht zicht of harde wind wordt er niet gevlogen.

De fiets
Voor bedrijven in drukke binnensteden is de oude vertrouwde tweewieler een snel, milieuvriendelijk en fiscaal aantrekkelijk alternatief. Via het fietsprivéplan krijgen medewerkers voor enkele tientjes bovenop het bruto maandsalaris een fonkelnieuwe fiets. Bedrijven hoeven alleen de voorfinanciering te regelen en kunnen de kosten doorberekenen aan de medewerkers. Van de fiscus mag u belastingvrij accessoires en verzekeringen schenken. Naast het fietsprivéplan worden ook de cadeaufiets en de fiets-van-de-zaak door de fiscus gestimuleerd. Meer informatie: www.fietsenplan.nl.

Carpoolen
De publicitaire storm rond het carpoolen is een beetje gaan liggen, maar samen in de auto naar het werk is als filealternatief nog lang niet uitgeteld. Via www.carpooldate.nl kunt u tot op de eurocent precies uitrekenen wat u bespaart op het woon-werkverkeer. Op deze site krijgt u ook een overzicht van alle carpoolpleinen in Nederland en de mailadressen van potentiële carpooldates.

Verhuizen
Vroeger woonden werknemers keurig rond de fabriek, maar die tijden zijn voorbij. Heeft het zin om van hen te verlangen dat zij dicht bij het werk komen wonen? Volgens psycholoog en arbeidsmarktdeskundige Jack van Minden is gedwongen verhuizing geen goed instrument om uw werknemers uit de file te krijgen.
Van Minden: “Met bestaande werknemers is dat uiteraard sowieso niet mogelijk. Het houdt geen stand voor de rechter. En bij nieuwkomers moet de ondernemer zich afvragen of het bedrijf zich zo’n eis kan permitteren. Het hangt af van de arbeidsmarkt. In sommige sectoren is de personeelskrapte voorbij en kun je misschien meer eisen stellen. Het is sowieso gecompliceerder dan vroeger. Vaak is er een werkende partner. En als een sollicitant de huizenprijzen te hoog vindt, heeft de werkgever geen poot om op te staan. Tenzij hij met enorme vergoedingen komt. Maar ja, dan is de file misschien toch goedkoper.”

Andere werktijden
Vroeger beginnen of later naar huis gaan is een goede manier om de file te omzeilen. Maar het vraagt meestal een behoorlijk offer van werknemers en een flinke aanpassing van de organisatie. Andere werktijden helpen eigenlijk pas goed wanneer de hele werkende bevolking meedoet. Deskundigen denken dat het behoorlijk scheelt wanneer iedereen niet alleen van 9 tot 5, maar bijvoorbeeld ergens tussen 6 uur ’s morgens en 10 uur ’s avonds gaat werken. Spreiden dus!
Om een voorbeeld te noemen: het onderwijs is verantwoordelijk voor een kleine 10 procent van het spitsverkeer. Wanneer de scholen voortaan om half zeven beginnen, wordt de file aanmerkelijk korter. Maar kennelijk is het fileprobleem nog niet ernstig genoeg voor dergelijke draconische maatregelen. Volgens de deskundigen staat één ding vast: als het verkeer zich in het huidige tempo blijft ontwikkelen, dan komt dat moment vanzelf.

Vervoersplan
Wie het groot wil aanpakken, maakt voor het bedrijf een vervoersplan. De files kunt u er niet mee vermijden, maar u kunt wel behoorlijk besparen op het woon-werkverkeer. Bij sommige bedrijven zijn besparingen bereikt van tientallen procenten.
Maar zo’n besparing is niet voor elk bedrijf weggelegd. De omstandigheden per bedrijf zijn zeer verschillend. Het opstellen van een vervoersplan is maatwerk. U zult het bedrijf grondig moeten doorlichten op zoek naar besparingsmogelijkheden op het gebied van telewerken, het openbaar vervoer en de fiets.
Een vervoersplan is niet alleen handig uit het oogpunt van kosten en bereikbaarheid. Steeds meer gemeenten eisen zo’n plan in het kader van de milieu- en vestigingsvergunning. Over het hele land verspreidt zijn vervoerscentra actief, die bedrijven en instellingen ondersteunen bij het opstellen en implementeren van vervoersplannen. De koepelorganisatie, de Vereniging Vervoersmanagement Nederland in Utrecht, heeft een informatieve website: www.vmnl.nl.
Ronald de Bruin van de VVC Zuid-Holland-Zuid: “Bewerkelijk en duur? Nee, een dik rapport hoeft echt niet. Een paar a4-tjes zijn vaak genoeg. Het belangrijkste is een goede start. Een bedrijf moet zelf even in de cijfers duiken. Afhankelijk van de urgentie kunnen wij binnen een paar maanden met adviezen komen.”
De adviezen zijn over het algemeen gratis. Wat de uitvoering kost, hangt natuurlijk van de wensen af. Een a4-tje rondsturen met nieuwe afspraken voor medewerkers kost niets. Aparte parkeerplaatsen voor carpoolers vergen een investering.
De inspanningen voor de werkgever zijn beperkt, zegt De Bruin. Oeverloos vergaderen is beslist niet nodig. De Bruin: “Daar staat een daling van het autogebruik tegenover van gemiddeld 10 procent. Iedere ondernemer moet voor zich uitmaken of dat de moeite loont. Maar op macroniveau is het altijd gunstig.”

Infrastructuur
Meer asfalt en beter openbaar vervoer. Je zou het met al die files en vertraagde treinen niet zeggen, maar in Nederland wordt hard gewerkt een betere infrastructuur. Hier en daar worden nieuwe snelwegen aangelegd en nieuwe openbaar vervoersvoorzieningen opgeleverd.
Misschien heeft u geluk en wordt bij u in de buurt binnenkort een nieuwe snelweg of busverbinding geopend. Om daar achter te komen biedt de website van het ministerie van Verkeer en Waterstaat uitkomst. Wie klikt naar het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIT) krijgt per regio een compleet overzicht van alle projecten, inclusief het geplande jaartal van oplevering. Er is een handige plattegrond bij aan de hand waarvan u kunt zien of er in uw regio licht is aan het einde van de tunnel. Ook handig als u de plek van een nieuwe vestiging moet kiezen. Het adres: www.minvenw.nl.

Anders denken!
Honderd jaar geleden stonden we ook in de file. Weliswaar in de paardentram, maar toch. Vervoersdeskundige Arend Klaassen vindt daarom dat we minder krampachtig over files moeten doen en ze gewoon moeten accepteren. Alleen, ze kunnen beslist een stuk korter, zegt Klaassen.
Hoe? Door rigoureus anders over files te gaan nadenken. Volgens de vervoersdeskundige – vier jaar geleden de bedenker van het Interliner-concept – spelen bedrijven en overheid elkaar teveel de bal toe, waarbij de discussie telkens vastloopt op Haags geldgebrek. Maar meer asfalt is al lang geen oplossing meer, zegt Klaassen. Het wordt volgens hem tijd voor andere vervoersstromen.
Bijvoorbeeld voor het recreatieverkeer. De helft (!) van alle gereden kilometers komt voor rekening van landgenoten, op weg naar pretpark of vakantieland. Een vervoersnetwerk tussen de attracties zou een stap zijn in de goede richting. Ook moeten er nieuwe transferia komen op de kruispunten van asfalt en rails. Klaassen: “Die twee systemen werken nu langs elkaar heen. De park & ride-plekken zijn inmiddels volgebouwd. Mensen worden gedwongen naar stations te rijden, waar geen parkeerplek te vinden is”.
Geld voor dergelijke ingrepen is er genoeg. Klaassen becijferde dat bedrijven jaarlijks 15 miljard euro spenderen aan mobiliteit. Verborgen in de boekhouding, voor tamelijk inefficiënte vervoermethoden. Met dat geld en geld van de overheid kunnen files flink worden bekort. Klaassen: “Maar dan moet de knop om in het hoofd van politici en ambtenaren, maar ook bij de werkgevers- en werknemersverenigingen”.