Hogerop!

Bron: De Zaak februari 2006

Esther Mollema doceert op de werkvloer in mannentrucs

Een dijenkletser of niet, zodra een man een grap maakt, lacht ze vrolijk mee. En als ze ergens te laat komt vanwege een ziek kind, dan zegt ze dat ze in de file heeft gestaan. Esther Mollema (40) weet precies hoe een vrouw zich staande moet houden in een mannenwereld. Doen zoals de jongens, het spel meespelen, daar draait het om. De directeur van Direction leert talentvolle vrouwen ‘mannentrucs’ om de top te bereiken.

Het wil nog altijd niet erg vlotten met vrouwen op hoge posities. Hoewel is aangetoond dat bedrijven met meer vrouwelijke leidinggevenden beter scoren, liggen de verhoudingen in de directiekamers behoorlijk scheef. Het zijn nog altijd de mannen die de dienst uitmaken.
Kinderen baren is niet voor mannen weggelegd. Maar voor de rest zouden er voor vrouwen geen belemmeringen moeten zijn op weg naar de top. Dat veel ambities in de kiem worden gesmoord, ligt volgens Esther Mollema gedeeltelijk aan de vrouwen zelf. Ze willen maar niet snappen dat mannen in een bedrijf met elkaar een spel spelen en dat ze zich aan de regels van dat spel moeten houden om hogerop te komen.
Mollema: “Vrouwen moeten natuurlijk hun eigenheid bewaren. Maar er zijn beslist ook dingen waarmee je een beetje kunt schuiven, zodat het makkelijker wordt. Om succesvol te zijn in een mannenbolwerk zul je een aantal trucs moeten leren, want met helemaal jezelf zijn redt je het niet.”
Ook speelt mee dat de gemiddelde man nauwelijks oog heeft voor de zakelijke potentie van een vrouwelijke baas. Sterker nog, mannen zijn vaak bang dat het vertrouwde spel van de boys op de werkvloer wordt verstoord zodra een vrouw het voor het zeggen krijgt.

Vandaar een hernieuwde kennismaking met de vrouw. Want mannelijke ondernemers van Nederland, het kan best, een vrouw aan de top!

Vrouwen zijn bescheiden.
“Vrouwen streven naar absolute kwaliteit in hun werk, maar anders dan mannen durven ze er vaak geen erkenning voor te vragen. Of ze denken dat die erkenning wel vanzelf komt. Dat kun je bescheidenheid noemen. Ik ben precies zo. Ik heb een succesvol eigen bedrijf, maar zal op feestjes nooit ongevraagd daarover op mijn borst kloppen. Mannen doen dat vaak wel. Een vrouw schrijft bijvoorbeeld een geweldig rapport voor haar baas en denkt vervolgens dat de kwaliteit voor zich spreekt. Maar die man bedankt haar en gaat met de eer strijken. Zo werkt het meestal. En bij sollicitaties denkt een vrouw snel: misschien kan ik het niet. Een man denkt dat ook, maar hij zegt: wat kan mij dat schelen, ik ga het gewoon proberen!”

Vrouwen zijn voorzichtig.
“Voorzichtiger dan mannen. Met een eigen bedrijf gaan ze niet meteen voor een Ferrari. Nee, ze bouwen langzaam op. Dat zie je terug bij het onderhandelen. Vrouwen onderhandelen veel minder vaak. Ze denken: stel dat het misgaat, wat dan? Mannen grijpen alles aan om te onderhandelen. Neem het startsalaris. Uit studies blijkt dat maar 7 procent van de vrouwen erover onderhandelt en 57 procent van de mannen. Een vrouw wordt al in haar jeugd aangemoedigd zich netjes aan de regels te houden. Dus als de regel is dat je één keer per jaar over je salaris mag praten, dan houden zij zich daaraan. Een man denkt gewoon: ik doe iets, daar hangt een prijskaartje aan, dus zodra de gelegenheid zich voordoet begin ik erover. Want zo is het spel!”

Vrouwen zijn lijdzaam.
“Mannen denken dat ze voor vrouwen moeten zorgen. Dat leidt tot lijdzaamheid. Ik heb daar ook veel last van gehad. Mijn kinderen naar de crèche? Dat kon niet goed zijn! Totdat ik zag hoe liefdevol ze daar werden opgevangen. Tot die tijd legde ik mezelf beperkingen op en dacht: ze moeten bij hun moeder zijn. Dat zei mijn vader namelijk altijd. Ik heb er hard aan moeten werken om van die gedachten af te komen. Voorop staat dat je goed voor een kind moet zorgen. Maar waarom zou pa dat ook niet kunnen? Als je dat niet bedenkt, dan hou je de boel in stand. Ik probeer mijn kinderen te laten zien dat je én kunt werken én een fijn familiegevoel kunt hebben.”

Vrouwen zijn niet uit op macht.
“Vrouwen hebben van nature minder hang naar macht. Maar in een hiërarchische organisatie draait het juist om macht. Als jij je als man aardig opstelt en tijdens een vergadering aan een vrouw vraagt of jij voortaan de marketing mag doen, dan is de kans groot dat ze zegt: goed, dat mag. Vrouwen geven de macht vaak uit handen, ze willen graag baas zijn van een team van gelijken. Dat kan funest zijn voor een hiërarchische organisatie, die wordt daar minder snel van. Laatst zag ik zo’n kwestie. Daar kreeg een vrouwelijke directeur het aan de stok met voorzitter. Zij stond echt midden tussen haar werknemers, maar hij onderhield de contacten met de raad van commissarissen. Toen ze eenmaal ruzie kregen, mobiliseerde hij in één avond de commissarissen en werd ze ontslagen. Zo is het spel en zij had dat niet door.”

Vrouwen zijn serieus.
“Zeker als het om organisatie gaat, evaluatiegesprekken, organisatiemodellen, gescheiden verantwoordelijkheden. Vrouwen gaan daar heel serieus mee om. Mannen snappen dat je de organisatie niet altijd even serieus moet nemen en dat je af en toe iemand een pootje moet lichten om hogerop te komen. Dat hoort bij het spel. Vrouwen weten niet dat het eigenlijk een soort ganzenborden is. Zij zitten Monopoly te spelen en doen heel rare dingen. Natuurlijk, er zijn ethische normen, maar je moet ook snappen dat je het spel kunt beïnvloeden. Neem een vergadering. Het resultaat wordt niet altijd bepaald door de inhoud van de agenda, maar de vraag of de leidinggevende in de minuten voor de vergadering op de gang nog een leuke grap heeft gemaakt of een sterk verhaal wist te vertellen. Daar gebeurt het! De vrouw komt precies op tijd voor de vergadering binnengerend, inhoudelijk helemaal strak voorbereid, maar is dan eigenlijk al te laat. De inhoud doet er niet toe, en het is jammer dat de vrouw denkt dat het wel zo is.”

Vrouwen kennen de mannenregels niet.
“Je hebt een bierreclame, waarin een vrouw naar haar mannelijke collega’s gaat en vrolijk voorstelt om parachute te gaan springen. Je ziet die mannen kijken. In het vliegtuig vraagt ze enthousiast: wie eerst? En dan roepen al die mannen: jij! Veel mannen vinden dit herkenbaar. De vrouw breekt met de ongeschreven regels. Een leuke dag is niet je best doen om goed te zijn. Nee, een beetje relaxed een biertje drinken vinden ze ook okay. Vrouwen zitten er vaak strikt en ambitieus in en creëren hun eigen glazen plafond. Want de mannen zijn bang dat ze van alles moeten en dat het allemaal serieus wordt. Stel, een vrouw heeft ruzie met haar baas, want die is te laat met alle stukken, dan gaat ze meteen op hoge toon haar gelijk halen. Mannen doen dat niet zo gauw, die vragen eerder: zeg, zou het nog lukken voor 2008?”

Vrouwen zijn realistischer.
“Vrouwen schrijven realistischer businessplannen dan mannen. Ze zijn veel minder gevoelig voor competitie. Mannen beginnen altijd groot en praten er ook zo over. Ik was laatst op een meeting, zegt een man: zo, 10 miljoen omzet gedraaid deze week. Waarmee? Geen idee. Maar alle mannen knikten bewonderend. Dat grote denken geldt ook voor de salarissen. Het is een soort territoriumdrift, het bepaalt de machtsverhoudingen. Vrouwen moeten dat snappen en begrijpen dat je langs die weg invloed kunt hebben. Een vriendin trad toe tot de directie en mocht een auto uitzoeken. Ze zei: maar ik heb al een auto! Mijn advies: trek je daar niks van aan en kies de grootste! Want met een Swift tel je gewoon niet mee, met zo’n grote laat je zien: ik speel het spel mee En als al die mannen hun auto op een directieplek zetten met zo’n plaatje erbij, dan doe jij dat dus ook, want zo zijn de spelregels.”

Vrouwen willen kwaliteit.
“Daar hechten ze inderdaad aan. Vrouwen zijn vaak waanzinnig betrokken bij hun medewerkers en bij de klanten. Ze vatten het soms persoonlijk op. Dus alles wat met relatiemarketing te maken heeft, is bij een vrouw sowieso in goede handen. Ze kijken naar duurzaamheid, naar dingen die op de langere termijn goed zijn voor een bedrijf. Bij mannen ligt dat vaak anders. Die vragen mij vooral: ben je al miljonair? Dat is kennelijk hun belangrijkste motivatie.”

En dus?
“Bedrijven zoeken steeds vaker naar inlevend leiderschap, mensen die met hart en ziel voor het bedrijf knokken. Het is een economische noodzaak om je als bedrijf te kunnen onderscheiden. Maar om dat te bereiken proberen ze mannen vrouwentrucs te leren. Met flirtcoaches en zo. Maar hoe kun je iemand leren om plotseling passie voor het bedrijf te hebben? Dat gaat gewoon niet.
Je hebt als bedrijf zowel de zachte als de harde kant nodig. Met mannentrucs lukt het vrouwen beter om de top te bereiken. Als ze daar eenmaal zijn, is de zaak in evenwicht en kunnen ze aan de échte problemen gaan werken.
Aan de top is het prettig om die vrijheid te hebben. Vrijheid is mijn kick in het ondernemen. In een grote organisatie moest ik wekenlang wachten op beslissingen van anderen. Omdat ik het inmiddels beter wist, wilde ik niet in zo’n looser-achtige constructie blijven hangen. Nu heb ik een eigen bedrijf en denk ik: ik doe het zo, ik doe het nu en niet in 3018”.

Tot slot: enkele mannentips voor vrouwen:

Lach mee als iemand een grap maakt, ook al is de grap niet heel erg leuk. Probeer je niet te onderscheiden van de groep, wees deelnemer in het proces.

Stap op belangrijke mensen af met een compliment of een vraag waar ze iets mee kunnen. (Mollema: “Mannen doen dat sneller. Het voelt voor een vrouw misschien vijftien seconden oncomfortabel, maar het heeft resultaat.”)

Ga niet zeuren als je iets niet krijgt, ga niet denken dat je niet goed bent. Speel het spel mee, strijdt met dezelfde wapens en denk: wat kan ik uit deze situatie halen? Als iemand kritiek uit, zeg dan niet meteen: inderdaad, misschien ben ik niet zo goed, maar vraag: hoezo, hoe kom je daarbij? Geef tegengas.

Trek de kleren aan die horen bij de functie die je ambieert. Vrouwen kleden zich vaak voor zelfexpressie, ze laten zien wie ze zijn. Mannen dragen een uniform dat past bij wie ze zouden willen zijn.

Doe het subtiel, maar word wat sneller amicaal. Machthebbers vinden dat prettig. Vrouwen kunnen van hun vrouwzijn gebruik maken.

Praat niet teveel over je kinderen. Veel vrouwen vertellen binnen een kwartier meer dan de man noodzakelijk vindt om te weten. Mannen denken snel dat je kinderen belangrijker vindt dan het werk.