Intermediair

November 2009


De dilemma’s van de starter
Aan ’t werk? Of toch maar ff niet?

Een wereldreis maken? Doorstuderen? Of toch maar een baan zoeken onder je niveau? Nu er nauwelijks vacatures zijn moeten starters hun knopen tellen. Wat is wijsheid? Hoe dan ook aan het werk? Of toch nog maar even niet?

Tekst: Andrew Groeneveld

Starters solliciteren zich gek, maar de arbeidsmarkt zit op slot. Een baan vinden die past bij de studie is door de crisis bijna onbegonnen werk. Gerard Oosterwijk, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond LSVb: ‘Mensen die anderhalf jaar geleden overal aan de bak konden, lopen nu keihard tegen een muur.‘
Guus Brouwers van vakbond De Unie is al even somber: ‘Het maakt niet meer uit wat je hebt gestudeerd of hoeveel studies je hebt gedaan, je komt niet meer aan de bak. Het aanbod is heel groot en bedrijven zoeken naar schapen met vijf poten. Dat zijn de studenten meestal niet.’
Steeds meer jongeren kiezen ervoor de crisis uit te zitten tijdens een extra studie. Universiteiten en hogescholen noteren dit jaar naar schatting 15 procent meer studenten. Maar er zijn ook studenten die voor een eenvoudiger baantje kiezen of toch maar voor die reis die ze toch al van plan waren. De vraag is natuurlijk: is dat verstandig, net nu de concurrentie voor een ideale baan moordend is?
Bas Jansen kwam door zijn reisplannen van de regen in de drup. Hij wilde na zijn studie gaan bergbeklimmen en zou alleen nog een paar maanden moeten werken om de reis te kunnen betalen. Nu heeft hij spijt dat hij niet veel eerder is gaan solliciteren, want werk vond hij niet, alleen een stage bij een omroep. De vergoeding is te laag om de reis te kunnen betalen.
Hij zegt: ‘Tijdens mijn afstuderen dacht ik: het loopt wel los, maar dat was een stomme fout, dat mag je rustig opschrijven. Als je wilt sparen voor een reis moet je veel eerder op zoek naar werk. Nu moet ik na mijn stage eerst nog naar een uitzendbureau voordat ik kan klimmen. Ik ga die fout niet nog een keer maken, dus ik heb nu ook al bedacht wat ik na de reis ga doen: doorstuderen.’
Elke Julius had na haar rechtenstudie geen reisplannen, maar wilde gewoon aan het werk. Ze reageerde op zeven vacatures en verstuurde bovendien nog eens vijftig open sollicitaties, maar het leverde niks op. ‘Het was altijd al lastig om als strafrechtadvocaat aan de slag te komen’, vertelt ze, ‘maar nu is het helemaal moeilijk. Ze vragen ervaring en dat heb ik na mijn studie natuurlijk niet.’
Elke is sinds kort tijdelijk aan de slag als juridisch medewerker bij een advocatenkantoor, maar moet daar in december weer weg. ‘Doorstuderen is geen optie. Dat gaat geld kosten en dat heb ik niet. Om die reden is reizen ook niet mogelijk. Onder mijn niveau werken zal misschien over een tijdje wel moeten, maar voorlopig blijf ik proberen om als strafrechtadvocaat aan de slag te komen.’

Opties
Reizen? Doorstuderen? Of een tijdelijk baantje, al is dat schappen vullen in de supermarkt? Het is een lastig dilemma. Volgens recruitmentcoach Rob van Zoelen is voor alle opties iets te zeggen is.
‘Onder je niveau gaan werken of een flinke wereldreis maken; als dat bijdraagt aan jouw persoonlijke ontwikkeling is het goed’, zegt hij. ‘Het hangt natuurlijk af hoe degene die straks aan de andere kant van de tafel zit dat beoordeelt. Als die denkt: een schitterende microbioloog, die vakken vult bij Albert Heijn, wat moet ik daarmee?, dan houdt het natuurlijk op. Maar een tijd geleden zocht ik een behoorlijk opgeleide techneut voor een metaalbedrijf. Een hts’er was tijdens zijn studie echt vakken gaan vullen en was in no-time opgeklommen tot een halve bedrijfsleider. Die jongen is het geworden, juist omdat ie had geleerd hoe je met veel verschillende mensen moet omgaan. Dat kwam in die baan goed van pas.’
Ook Bjørn Toonen van Randstad vindt het geen gek idee om op vakantie te gaan. Hij zegt: ‘Dat is voor iedereen anders. Voor sommige bedrijven kan het waardevol zijn als iemand over de wereld is gereisd en zo volwassener is geworden en levenservaring heeft opgedaan. In die zin kan ik me ook goed voorstellen dat extra werkervaring via stages of vrijwilligerswerk waardevol kan zijn.’
Guus Brouwers van De Unie: ‘Op reis gaan? Als vakorganisatie is het niet onze taak om mensen daarover te adviseren, maar aan de andere kant kan het soms een reële optie zijn. Als er toch geen baan is laat je zo tenminste zien dat je initiatief neemt en bezig bent iets aan je ontwikkeling te doen. ’
Doorstuderen lijkt een logische optie voor veel starters, die de crisis willen uitzitten. Gerard Oosterwijk van de studentenvakbond: ‘Wij adviseren een tweede studie of omscholen. Als het weer goed gaat straks, moet je er wel klaar voor zijn. Reizen kan als je moet kiezen uit of thuiszitten of plezier maken. Maar het is natuurlijk geen echte oplossing en het kost bovendien veel geld.’
Doorstuderen is beter, want duidelijk onder je niveau gaan werken raadt de bond af. Oosterwijk: ‘Als je onder je niveau gaat werken vloeien kennis en investeringen weg. Je eerste baan is super belangrijk voor je carrière, maar ook voor de maatschappij. Als je een aantal jaren onder je niveau werkt, kom je niet zo gauw weer terug op het niveau waarvoor je bent opgeleid. Als je bijvoorbeeld een paar jaar administratief doet, dan is de kans niet zo groot dat je plotseling die toponderzoeker bij een topinstituut kunt worden. Zo werkt het niet. Als de boel straks weer aantrekt kiezen bedrijven liever voor een vers afgestudeerde. Als hoger opgeleiden dat massaal gaan doen, bestaat de kans dat een hele generatie verloren gaat. Daarom zeg ik: stel dat liever even uit.’

Kansen
Het hoeft ook niet allemaal zo somber te zijn. In de bank- en verzekeringswereld zijn nog voldoende mogelijkheden om aan de slag te komen, vindt Nicolette Biesters van HART Werving en Selectie. De sector heeft ondanks de crisis nog voldoende banen in de aanbieding. Probleem is alleen dat de branche tegenwoordig in de ogen van veel werkzoekenden een onzekere toekomst biedt.
Biesters: Maar vooral in de assurantiewereld zijn geschikte kandidaten op dit moment slechts met een lampje te vinden. De kandidaten zien allemaal mitsen en maren, maar er zijn in deze sector echt prachtige vacatures. Wat dat betreft is het nu een goede tijd om in te stappen.’
Vooral grote verzekeraars hebben volgens haar voldoende vacatures in de aanbieding. Kandidaten met kennis op het gebied van ict en een beetje doorzettingsvermogen maken een goede kans.
Biesters: ‘Er is op dit moment zoveel te doen! Neem internetmarketing. De tijden dat er iemand met verzekeringen op je stoep stond zijn voorbij. Alles gebeurt online. De sector is in beweging. Natuurlijk heb je met ervaring een pre, maar ook met alleen een ict- of marketingachtergrond kun je een eind komen.’
Biesters schat dat er in verzekeringen, marketing en sales landelijk enkele honderden banen te vergeven zijn. ‘Wij hebben bij HART altijd vier concrete vacatures per direct te vervullen. Maar als ik een bureau zou hebben met vijftien vaste medewerkers, dan denk ik dat iedere medewerker gemiddeld twee kandidaten per week kan wegzetten. Dat is zeker haalbaar.’
Ook Bjørn Toonen van Randstad ziet nog volop mogelijkheden: ‘Ik vind het opvallend dat er bij de overheid op het gebied van finance en it nog heel veel kan. Er wordt van alle kanten geroepen dat daar de bijl erin gaat, maar ondertussen hebben wij vooral bij lagere overheden zoals gemeentes en provincies nog veel traineeships voor jongeren kunnen invullen.’

Eigen werk
Wat natuurlijk ook kan is gewoon je eigen werk creëren. Eva van Dijk deed het. Na twee studies en een berg mislukte sollicitaties richtte zij de Stichting Amsterdam aan het Werk op. Die zet zich in voor kwetsbare groepen, die weinig kans maken op de arbeidsmarkt. De stichting heeft de eerste klus al binnen: in opdracht van een stadsdeel gaan zes mensen – vaak jonge allochtonen - mensen werven voor inburgering.
Ze zegt: ‘Ik had op de middelbare school al bedacht dat ik ooit iets voor mezelf wilde doen. Op de universiteit werden gouden bergen beloofd, maar het viel allemaal tegen. Toen dacht ik: waarom zou ik het niet nu proberen? Als het misgaat heb ik alleen mezelf daarmee.’
Een eigen bedrijf is niet voor iedereen weggelegd. Maar volgens recruitmentcoach Rob van Zoelen is er geen reden om langdurig bij de pakken neer te zitten. ‘We weten zeker dat het tij gaat keren. Bedrijven hebben al een hoop personeel de deur uitgewerkt en ook de babyboomers zijn aan het vertrekken. Daarmee vloeit een hoop kennis en ervaring weg. Ondertussen stapelt het werk zich op en dat zal toch een keer gedaan moeten worden. Er ontstaat vanzelf schaarste.’
En wordt het dan toch dat simpele baantje voor een paar maanden, dan kan ook dat nog voordelen hebben, vertelt Melanie van Buuringen. Ze brak haar studie psychologie af omdat ze ontzettend veel zin had in werken. Het werd een broodjeszaak in Haarlem, omdat ondanks haar diploma gymnasium niet veel beters te krijgen was.
Lachend: ‘Ik kan het iedereen aanraden, want ik weet zeker dat iedereen net als ik na een paar maanden ontzettend gemotiveerd raakt om weer te gaan studeren. Als je weet dat je veel beter kan, dan wordt het op den duur stomvervelend om simpel werk te doen. Ik was er echt helemaal klaar mee en heb mijn studie weer opgepakt. Ik heb daar nu ook veel meer plezier in dan vroeger.’
Tot slot nog een tip van Rob van Zoelen. Starters die voortdurend hun neus stoten moeten ook naar zichzelf kijken. De coach: ‘Ze moeten weer leren wat sollicitatievaardigheden zijn. Het is op z’n Hollands gezegd vaak ruk wat ik meemaak. ’t Zit te schutteren en te stotteren en het heeft geen antwoord op basale vragen. Ja mensen, het gaat allemaal niet meer vanzelf tegenwoordig. Je zult jezelf toch echt als een product moeten zien te vermarkten.’